Blogger Lieke bezoekt de eerste try-out van ‘De koning sterft’ in de Toneelschuur in Haarlem

Hoe ga je om met de wetenschap dat je er ooit niet meer zal zijn? Ik vind het idee dat ik er op een gegeven moment niet meer ben verschrikkelijk. Gebaseerd op de absurdistische klassieker De koning sterft van Ionesco, maakt regisseur Olivier Diepenhorst een voorstelling over oog in oog staan met het grote einde. Maar ‘De koning sterft’ gaat eigenlijk niet over sterven, maar over leven in het volle licht van onze eindigheid. Ik ben benieuwd: misschien geeft dit toneelstuk mij een leidraad om om te kunnen gaan met dit vraagstuk. 

Wanneer de koning, gespeeld door Abke Haring, op een goede dag uit bed stapt, moeten zijn dierbaren hem vertellen dat hij binnenkort zal sterven. De verwarming doet het niet meer en er zit een scheur in de muur. En over één uur en 35 minuten zal ook de koning eraan moeten geloven. Het eind van de voorstelling zal hij niet meer halen. Eerst is er ongeloof en angst. De koning dacht het oneindige leven te hebben, samen met zijn grenzeloze koninkrijk. Ergens voel ik dat ik de personages al een stap voor ben; ik weet al dat het leven vergankelijk is. Maar als ik eerlijk ben, ben ik me er maar weinig van bewust. 

U heeft nog één uur en vijf minuten

Het tafereel speelt zich af op een brede trap. Daar tegenover zitten wij, het publiek. Houdt de trap ons een spiegel voor? Is het a stairway to heaven? De koning is een egoïst en een narcist. Hij leeft en regeert al honderden jaren over zijn uitgestrekte koninkrijk, maar hij zegt nooit ergens tijd voor te hebben gehad. En nu zal hij sterven. Wat moet hij nu?

De kleding die de spelers dragen is suggestief. Een koninklijke crop top met flink wat schoudervulling. Een flinterdunne witte jurk voor de koning, zijn lijkwade? De wacht, gespeeld door Jip van den Dool, is te herkennen aan de kap van een maliënkolder. De ruimte wordt bijna het hele stuk gevuld met elektronische geluiden en de onheilspellende trillingen van de gong, die om beurten wordt bespeeld door de wacht, Marguerite en Marie.

Nog vijftien minuten

Niet alleen de koning worstelt met zijn naderende einde, ook zijn dierbaren buigen zich over de kwestie. Marie, de geliefde van de koning, gespeeld door Imke Smit, probeert zich aan hem vast te klampen, ze leeft en huilt mee met de koning. Marie gelooft dat liefde sterker is dan de dood en dat de liefde overwint, ook als iemand er niet meer is. Marguerite, de vrouw van de koning, gespeeld door Krisjan Schellingerhout, is een realist en gelooft dat de dood het echte einde is. Ze hoopt dat de koning zich los kan maken van alles om hem heen, om zo in rust en vrede heen te kunnen gaan. Een combinatie van de gedachten van Marie en Marguerite spreekt me aan. Ik geloof dat de dood het eind is, maar het lijkt me onmogelijk om je van alles los te maken. Dat wil ik ook helemaal niet. Ik wil mijn liefde achterlaten. Zoals mijn opa op zijn sterfbed zei: ‘liefde overwint alles’. Ook nu hij er niet meer is, neem ik dat nog steeds van hem aan.

De koning sterft

Dan is er acceptatie en berusting. De koning loopt de trap op, recht het licht in waardoor het publiek deels verblind wordt. De voorstelling is ten einde. Een goed moment voor bezinning. Aan de tafel waar de Verhalendames de hele avond al sterfgedichten op maat typen, komen mensen af. Je merkt dat ze hun verhaal kwijt moeten. Even in conclaaf over wat ze zojuist gezien hebben. Als ze weggaan krijgen ze een persoonlijk gedicht mee naar huis. En ik overdrijf niet als ik zeg dat er tranen werden gelaten en kreten van verrukking werden uitgeroepen.

Ik ben de koning van mijn eigen leven. Wat wil ik de wereld nalaten als ik er niet meer ben? Moeilijk, want wat ik wil nalaten is niet tastbaar en daarom ook moeilijk te organiseren. Liefde, vertrouwen, vriendschap, humor. Ik kan er maar beter op tijd mee beginnen, want in het echte leven weet je nooit zeker wanneer het einde van de voorstelling nadert.

——————–

De koning sterft is een Toneelschuur Productie en is t/m 9 maart te zien in theaters in het hele land. Kijk hier voor meer informatie.

Foto’s © Sanne Peper